Panik bozuklukta tekrarlayan, beklenmedik panik ataklara yeni bir atak yaşama kaygısı ve günlük yaşamda değişiklikler eşlik edebilir. Panik atak yaşamak, tek başına panik bozukluk tanısı anlamına gelmez.
Panik atak nasıl hissedilir?
Panik atak, yoğun korku veya rahatsızlığın hızla yükseldiği bir durumdur. Çarpıntı, terleme, titreme, nefes alamıyormuş gibi hissetme, baş dönmesi ve göğüste rahatsızlık görülebilir. Bazı kişiler kontrolünü kaybedeceği, bayılacağı veya öleceği düşüncesine kapıldığını anlatır. Yaşanan deneyim kişi için çok korkutucu olabilir.
Bu belirtiler başka sağlık sorunlarında da görülebilir. Özellikle ilk kez ortaya çıkan veya alışılmıştan farklı göğüs ağrısı, bayılma ve belirgin nefes darlığı gibi yakınmalar peşinen panik atak olarak değerlendirilmemelidir. Uygun tıbbi inceleme, güvenli bir değerlendirme için önemlidir.
Atak beklentisi ve kaçınma döngüsü
Ataklardan sonra kişi bedenini sürekli kontrol etmeye, çıkışa yakın oturmaya veya yalnız kalmaktan kaçınmaya başlayabilir. Toplu taşıma, kalabalık yerler ya da evden uzaklaşmak zor gelebilir. Bu davranışlar kısa süreli rahatlama sağlarken yaşam alanının giderek daralmasına eşlik edebilir.
Panik bozukluk değerlendirmesinde atakların sıklığı kadar, yeni atak korkusunun ve davranış değişikliklerinin etkisi de ele alınır. Bazı kişilerde yardım almanın ya da ortamdan çıkmanın zor olacağı yerlerle ilgili agorafobik kaçınma da bulunabilir.
Değerlendirmede hangi bilgiler önemlidir?
Atakların ne zaman başladığı, nasıl geliştiği, bedensel belirtiler ve atak sonrasında yapılanlar ayrıntılı olarak konuşulur. Daha önce yapılan sağlık incelemeleri, kullanılan ilaçlar, kafein veya diğer maddeler ve eşlik eden kaygı ya da depresyon belirtileri değerlendirilir. Her başvuruda gereksiz tetkik tekrarı yerine, klinik gereksinime göre bir inceleme planı oluşturulur.
Panik bozuklukta tedavi seçenekleri
Bilişsel davranışçı terapi, panik belirtilerinin yorumlanması ve kaçınma davranışları üzerinde çalışılan yaklaşımlardan biridir. Bedensel duyumlara ilişkin korkular ve güvence arayışları tedavi çerçevesinde ele alınabilir. Uygun durumlarda ilaç tedavisi de planlanabilir; seçim belirtilerin niteliği ve kişisel ihtiyaçlara göre yapılır.
Tedavide hedef, yalnızca atak sayısının azalması değildir. Kişinin günlük yaşamına dönmesi, kaçındığı etkinliklere yeniden katılabilmesi ve belirtileri daha farklı değerlendirebilmesi de izlenir. İlerleme düzenli görüşmelerle değerlendirilir; herkes için aynı süre veya kesin sonuç öngörülmez.
Sık merak edilenler
Tek bir panik atak panik bozukluk demek mi?
Hayır. Panik atak farklı ruhsal veya bedensel durumlarla ilişkili olabilir. Panik bozuklukta tekrarlama, atak beklentisi ve yaşam üzerindeki etkiler birlikte değerlendirilir.
Tüm bedensel belirtilerimi panik olarak görebilir miyim?
Hayır. Yeni, şiddetli veya alışılmıştan farklı belirtilerde tıbbi değerlendirme gerekir. Önceden panik bozukluk tanısı olması, başka bir sağlık sorunu gelişmeyeceği anlamına gelmez.
